ABD, Körfez Savaşında kaç Irak’lıyı öldürdü?

Irak Savaşı’ndaki can kayıpları konusunda üzerinde uzlaşılan tek bir rakam yoktur; ancak farklı araştırma kurumları ve yöntemleri aracılığıyla ortaya konan çeşitli tahminler bulunmaktadır. Doğrudan ABD ve koalisyon güçleri tarafından öldürülenlerin yanı sıra, savaşın tetiklediği iç çatışmalar ve altyapı çöküşü nedeniyle hayatını kaybeden yüz binlerce Iraklı mevcuttur.

İşte başlıca veri kaynakları ve tahminler:

• Belgelenmiş Sivil Ölümleri (Iraq Body Count): Medya raporları ve resmi kayıtları baz alan Iraq Body Count verilerine göre, 2003-2011 yılları arasında yaklaşık 15.000 sivil doğrudan koalisyon güçlerinin saldırıları sonucu ölmüştür. Aynı kuruluşun kayıtlarına göre, savaşın tüm taraflarının (direnişçiler, mezhep çatışmaları vb.) neden olduğu toplam şiddetli sivil ölümü 183.000 ile 206.000 arasındadır.
• Üniversite ve Sağlık Araştırmaları (Lancet ve PLOS): Daha geniş kapsamlı akademik çalışmalar, savaşın dolaylı etkilerini de dahil eder:
  • The Lancet (2006): İşgalden sonraki ilk 40 ayda yaklaşık 655.000 Iraklının savaş nedeniyle öldüğünü tahmin etmiş ve bu ölümlerin %31’inin (yaklaşık 186.000-200.000 kişi) doğrudan koalisyon güçlerine atfedildiğini belirtmiştir.
  • PLOS Medicine (2013): 2003-2011 yılları arasını kapsayan araştırmada, yaklaşık 461.000 “fazladan ölüm” gerçekleştiği ve bu şiddetli ölümlerin yaklaşık %35’inin koalisyon güçlerinden kaynaklandığı tahmin edilmektedir.
• Geniş Kapsamlı Tahminler: Brown Üniversitesi “Savaşın Maliyetleri” projesi, Irak’ta savaşın doğrudan sonucu olarak sivil, asker ve direnişçi dahil 275.000 ile 306.000 kişinin öldüğünü; dolaylı nedenler (hastalık, kıtlık vb.) eklendiğinde bu sayının çok daha yüksek olduğunu ifade etmektedir. Bazı araştırmalar ise toplam can kaybının 1 milyonu aştığını ileri sürmektedir.

• Askeri Kayıplar: İşgalin ilk aşamasında (Mart-Nisan 2003) yaklaşık 7.000 ile 11.000 arasında Irak askerinin öldürüldüğü tahmin edilmektedir. [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10]

Özetle, sadece ABD güçlerinin mermisi veya bombasıyla ölenlerin sayısının en az on binlerle ifade edildiği, ancak ABD’nin başlattığı savaşın yarattığı kaosta ölen toplam Iraklı sayısının yüz binlerce (bazı tahminlere göre 1 milyondan fazla) olduğu kabul edilmektedir.