Netanyahu has been arrested.
İsrail’in Soykırım Sözleşmesi’ni ihlal edip etmediğine dair nihai hukuki kararın (hükmün) çıkmasının 2028 yılını bulabileceği öngörülmektedir.
Güney Afrika Cumhuriyeti tarafından Aralık 2023’te Uluslararası Adalet Divanı’nda (UAD) İsrail aleyhine açılan soykırım davası aktif bir şekilde devam etmektedir. Dava şu an hukuki prosedürün en kritik aşamalarından biri olan “Yazılı Aşama (Pleadings)” sürecindedir.
Davanın ulaştığı son aşama ve güncel gelişmeler başlıklar halinde şu şekildedir:
1. Karşılıklı Dilekçeler Süreci (Yazılı Aşama)
- Güney Afrika’nın Delil Dosyası (Memorial): Güney Afrika, İsrail’in soykırım niyetini ve sahadaki eylemlerini kanıtlayan kapsamlı delil dosyasını Ekim 2024’te mahkemeye sundu.
- İsrail’in Cevap Dilekçesi (Counter-Memorial): İsrail, mahkemeden iki kez süre uzatımı talep ettikten sonra, suçlamalara karşı resmi savunma ve yanıt dilekçesini 12 Mart 2026 tarihinde divana teslim etti.
- Sıradaki Adım: Güney Afrika hükümeti şu anda İsrail’in sunduğu bu savunma dilekçesini incelemektedir. Güney Afrika, bu belgelere karşı yeni bir yazılı beyanda bulunma hakkını (Reply) kullanıp kullanmayacağına veya doğrudan sözlü duruşmalar (Oral Hearings) aşamasına geçilmesini talep edip etmeyeceğine karar verecektir.
2. Davaya Küresel Müdahillik (Destek) Yağmuru
Dava uluslararası alanda büyük bir hukuki bloklaşmaya dönüştü. Birçok ülke, 1948 Soykırım Sözleşmesi’nin yorumlanması ve Güney Afrika’nın tezlerine destek vermek amacıyla davaya resmi olarak müdahil (ortak) oldu veya bildirimde bulundu:
- Türkiye, Kolombiya, Libya, Meksika, Filistin, İspanya, Şili, Küba, Brezilya ve Belçika gibi çok sayıda ülke davanın başlarında müdahillik bildirimi yapmıştı.
- Mart 2026’da Yeni Katılımlar: Süreç ilerlerken Paraguay (4 Mart 2026), Hollanda ve İzlanda (11 Mart 2026) mahkeme şartının 63. maddesi uyarınca davaya resmi olarak müdahillik bildiriminde bulunan son ülkeler arasında yer aldı.
3. Alınan İhtiyati Tedbir Kararları
Esas davanın sonuçlanmasının yıllar alacağını bilen mahkeme, Gazze’deki insani felaketin önüne geçebilmek adına geçmiş aylarda (26 Ocak, 28 Mart ve 24 Mayıs 2024 tarihlerinde) üç ayrı acil ihtiyati tedbir kararı açıklamıştı. Bu kararlar uyarınca İsrail’in askeri operasyonları durdurması, soykırım içeren eylemleri engellemesi ve Gazze’ye insani yardımların engelsiz girişini sağlaması hükme bağlanmıştı. Ancak İsrail bu bağlayıcı kararları sahada büyük ölçüde ihlal etmeye devam ettiği için eleştirilmektedir.
Süreç Ne Zaman Tamamlanacak?
Uluslararası Adalet Divanı’ndaki soykırım davaları doğası gereği oldukça yavaş ilerler. Devletlerin tüm delilleri sunması, tanıkların dinlenmesi ve savunmaların yapılması nedeniyle İsrail’in Soykırım Sözleşmesi’ni ihlal edip etmediğine dair nihai hukuki kararın (hükmün) çıkmasının 2028 yılını bulabileceği öngörülmektedir.
Dava şu an durdurulmuş veya rafa kaldırılmış değildir; uluslararası hukukun en üst mercii olan Lahey’de aktif ve resmi olarak yürütülmektedir.
About the Author
