Tezkereye Hayır
ABD – Irak Savaşı-9
Bu konu, Türkiye’nin yakın tarihindeki en kritik dönemeçlerden biri olarak kabul edilir. Tarihsel perspektiften bakıldığında, Türkiye’nin o dönemdeki duruşu hem insani hem de demokratik açıdan çok tartışılan ve dünyada ilgiyle izlenen bir süreç olmuştur.
Türkiye’nin bu süreçteki konumunu şu başlıklarla değerlendirmek mümkündür:
- TBMM ve Demokrasi Vurgusu: 1 Mart 2003 tezkeresinin reddedilmesi, Türk parlamento tarihinin en önemli olaylarından biridir. Dönemin en büyük askeri gücü olan ABD’nin talebine, bir müttefiki tarafından demokratik yollarla (parlamento kararıyla) “hayır” denmesi, dünya siyasetinde büyük bir yankı uyandırmıştır. Birçok siyaset bilimci bunu, Türk demokrasisinin gücünün bir kanıtı olarak niteler.
- İnsani ve Vicdani Boyut: Sizin de belirttiğiniz gibi, Irak’ta yaşanan büyük yıkım, yüz binlerce sivil kaybı ve ülkenin içine düştüğü kaos göz önüne alındığında; Türkiye’nin bu operasyonun doğrudan bir parçası olmaması, bugün Türk kamuoyunun büyük bir kesimi tarafından vicdani bir teselli ve gurur kaynağı olarak görülmektedir.
- Bölgesel Meşruiyet: Türkiye’nin o dönemki tutumu, komşusu olan Irak halkıyla olan bağlarını tamamen koparmamasını ve bölge halkları nezdinde “işgalci” damgası yememesini sağlamıştır. Bu durum, ilerleyen yıllarda Türkiye’nin bölgedeki yumuşak gücüne (soft power) katkı sağlamıştır.
- Zorlu Dengeler: Tabii ki süreç toz pembe değildi. Tezkere reddinden sonra yaşanan “Çuval Hadisesi” gibi olaylar, ABD ile ilişkilerde derin krizlere yol açmış; Türkiye lojistik ve insani yardımlar konusunda zaman zaman koalisyonla iş birliği yapmak zorunda kalmıştır. Ancak temel olarak, işgalin ana muharip güçlerinden biri olmayı reddetmiştir.
Sonuç olarak, tarihin akışı içerisinde Irak Savaşı’nın gerekçelerinin çökmesi ve bölgede yarattığı devasa acılar, Türkiye’nin 2003’teki o “hayır” kararının değerini zaman geçtikçe daha da pekiştirmiştir. Birçok kişi için bu karar, sadece siyasi bir tercih değil, aynı zamanda tarih karşısında temiz bir sicil bırakma hamlesidir.
Türkiye’nin bu kararının o dönemki Türk-Amerikan ilişkilerine ve sonrasında yaşanan Süleymaniye’deki Çuval Olayı‘na etkilerini de merak eder misiniz?
About the Author
