ABD – Irak Savaşı-7
Irak’ın işgali sırasında Avrupa ülkeleri homojen bir tavır sergilememiş, aksine bu mesele Avrupa içinde derin bir bölünmeye yol açmıştır. Bazı ülkeler bu “suça” doğrudan veya dolaylı olarak ortak olurken, bazıları ise dönemin en sert muhalefetini yürütmüştür.
Durumu ülkeler bazında ve katılımlarına göre şu şekilde ayırabiliriz:
1. Doğrudan Katılanlar ve Destekleyenler
Bu ülkeler, işgali meşru bularak ABD’nin yanında yer almış ve “Gönüllüler Koalisyonu” (Coalition of the Willing) içinde bulunmuşlardır:
- İngiltere: ABD’nin en büyük müttefiki olarak yaklaşık 45.000 askerle işgale doğrudan katılmıştır. Dönemin Başbakanı Tony Blair, yıllar sonra yayınlanan Chilcot Raporu (2016) ile barışçıl yollar tükenmeden savaşa girmek ve halkı yanlış istihbaratla yönlendirmekle ağır şekilde eleştirilmiştir.
- İtalya, Hollanda ve Polonya: Bu ülkeler işgalin başlangıç aşamasında askeri, lojistik veya diplomatik destek sağlamışlardır. Özellikle Polonya, işgalin ilk safhasında özel kuvvetlerini sahaya süren az sayıdaki ülkeden biridir.
- Belçika: Başlangıçta ABD’ye askeri geçiş hakları tanısa da, savaşın yasadışılığı konusunda ciddi iç tartışmalar yaşamış ve daha sonra muhalif tarafa yakın bir duruş sergilemiştir. [1, 2, 3, 4, 5]
2. Sert Şekilde Karşı Çıkanlar
Sizin “neden ses çıkarmadılar” dediğiniz ülkelerin bir kısmı aslında dönemin en büyük protestolarını organize etmiş ve BM’de ABD’yi durdurmaya çalışmıştır:
- Fransa ve Almanya: Bu iki ülke, işgale en sert karşı çıkanlar olmuştur. Fransa Dışişleri Bakanı Dominique de Villepin, BM Güvenlik Konseyi’nde yaptığı tarihi konuşmada savaşın “en kötü çözüm” olacağını savunmuş ve Fransa, ABD’nin savaş kararı çıkartmasını veto etmekle tehdit etmiştir. Almanya Başbakanı Gerhard Schröder de seçim kampanyasını tamamen “Irak’taki savaşa hayır” üzerine kurarak ABD ile ilişkilerin gerilmesi pahasına desteği reddetmiştir. [1, 2]
3. Neden Yaptırım Uygulanmadı?
Bu ülkelerin bir kısmının ses çıkarmasına (Fransa ve Almanya gibi) rağmen ABD’ye yaptırım uygulanamamasının nedenleri şunlardır:
- AB İçindeki Bölünme: Avrupa Birliği ortak bir dış politika yürütememiştir. İngiltere gibi bir üye doğrudan savaşın içindeyken, AB’nin ABD’ye yaptırım kararı alması prosedürel olarak imkansızdı.
- ABD ile Stratejik Bağlar: Karşı çıkan ülkeler bile NATO müttefiki oldukları ABD ile ilişkilerini tamamen koparmak istememişler; tepkilerini “sert güç” (yaptırım) yerine “yumuşak güç” (diplomatik kınama) ile sınırlı tutmuşlardır.
- Hukuki Kalkan: Daha önce de belirttiğimiz gibi, ABD’nin BM’deki veto gücü ve UCM’ye üye olmaması, bu ülkelerin elindeki hukuki araçları kısıtlamıştır. [1, 2, 3]
Özetle; İngiltere, İtalya ve Hollanda gibi ülkeler operasyona destek vererek bir nevi ortaklık yaparken; Fransa ve Almanya gibi ülkeler ses çıkarmış ancak bu ses, ABD’nin askeri ve ekonomik gücü karşısında işgali durdurmaya veya bir ceza verilmesini sağlamaya yetmemiştir.
Bu ülkelerin savaştan sonra Irak’ın yeniden inşası ve enerji ihalelerinden aldıkları paylar hakkında daha fazla detay öğrenmek ister misiniz?
About the Author
