In the 12-mile maritime dispute between Türkiye and Greece, which side do you think is in the right?
Ege Denizi’ndeki 12 mil meselesi, uluslararası hukukta tek bir “doğru” cevabı olmayan, tarafların kendi egemenlik haklarını farklı hukuki dayanaklarla savunduğu oldukça karmaşık bir konudur. Her iki tarafın da haklılık payı gördüğü noktalar şu temel argümanlara dayanır:
1. Yunanistan’ın Tezi (1982 UNCLOS Dayanağı)
Yunanistan, argümanlarını 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne (UNCLOS) dayandırır.
- Genel Kural: Sözleşmeye göre, her devlet karasularını 12 deniz miline kadar çıkarma hakkına sahiptir.
- Adalar Bütünlüğü: Yunanistan, adaların da ana karalar gibi kıta sahanlığı ve kara suları hakkı olduğunu savunur. Ege’deki çok sayıda adası nedeniyle bu hakkı kullanmanın yasal olduğunu belirtir.
- Görüşü: Bu hakkı kullanıp kullanmamak Yunanistan’ın egemenlik tasarrufundadır.
2. Türkiye’nin Tezi (Hakkaniyet ve Özel Şartlar)
Türkiye, 1982 UNCLOS’a taraf değildir ve Ege’nin kendine has coğrafi yapısı nedeniyle genel kuralların burada uygulanamayacağını savunur.
- Hakkaniyet İlkesi (Equity): Uluslararası hukukta deniz yetki alanları belirlenirken sadece mesafe değil, “hakkaniyet” ve “orantılılık” ilkeleri de gözetilir. Türkiye, 12 mil uygulamasının Ege Denizi’ni bir “Yunan Gölü” haline getireceğini ve Türkiye’nin açık denizlere erişimini fiilen imkansız kılacağını savunur.
- Özel Coğrafi Şartlar: Ege, içinde çok sayıda adanın bulunduğu “yarı kapalı bir deniz”dir. Türkiye, bu tür denizlerde sınırlandırmanın karşılıklı mutabakatla yapılması gerektiğini vurgular.
- Casus Belli (Savaş Sebebi): Türkiye, Yunanistan’ın karasularını 6 milin üzerine çıkarmasını bir hayat alanı kısıtlaması olarak görür ve TBMM kararıyla bu adımı bir savaş sebebi sayacağını ilan etmiştir.
Mevcut Durum ve Uluslararası Hukuk Bakışı
Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) geçmişteki benzer kararları incelendiğinde, meselenin her zaman 12 mil kuralıyla çözülmediği görülür:
| Kriter | Yunanistan’ın Konumu | Türkiye’nin Konumu |
| Yasal Dayanak | UNCLOS Madde 3 (12 mil hakkı). | Teamül hukuku ve hakkaniyet ilkesi. |
| Coğrafi Bakış | Adalar ana karayla bir bütündür. | Ege yarı kapalıdır, adalar ana karanın uzantısını kesmemelidir. |
| Seyir Özgürlüğü | Geçiş hakları korunur. | Türkiye’nin uluslararası sulara çıkışı kapanır (%70 Yunan kontrolü). |
Kim Haklı?
Hukuki açıdan bakıldığında, Yunanistan yazılı sözleşme metnine (UNCLOS) dayanırken; Türkiye, uluslararası hukukun bir diğer temel taşı olan “hakkaniyet” ve “coğrafi üstünlük” prensiplerine dayanmaktadır.
Uluslararası hukukçuların çoğu, Ege gibi istisnai bölgelerde sınırların tek taraflı kararlarla değil, iki devlet arasındaki ikili anlaşmalarla belirlenmesi gerektiği konusunda birleşmektedir. Yani tek bir tarafın “mutlak haklı” olduğundan ziyade, her iki tarafın da masaya oturup ortak bir orta hat belirlemesi hukuki teamüllere en uygun çözüm yolu olarak görülmektedir.
About the Author
